Anne
Bana düğün için gerdanlıklardan oluşan bir miras değil,
darağacına baş eğmeyen dimdik bir
boyun bıraktın.
Yüzüm için işlemeli bir peçe değil;
genç kızlarının gözlerindeki şahin keskinliğini,
erkeklerimizin kemerlerindeki hançerler gibi parlayan o keskinliği bıraktın.
Tek bir hurma ağacı dikmeye yetecek
büyüklükte bir toprak parçası değil,
Bereketli Hilal’in ilk meyvesini bıraktın: Rahmimi.
Acılarım yeni isyancılar doğursun diye,
mahallemizdeki tüm çocuklarla
birlikte uyumama
izin verdin.
Bana bıraktığın mirasın arasında,
mevsimlerin terk ettiği
kalbime ekebileceğim, Aden Bahçesi’nden
bir tohum bulabileceğimi
sanmıştım.
Oysa bana,
üzerine adanmış bir çocuğun adı kazınmış,
kılıfsız bir kılıç bıraktın.
Vücudumdaki her gözenek,
her çatlak
onu saran bir kılıfa dönüştü.
من يقاسمني ميراث أمي؟ (إعادة بناء تقريبية
أمي،
لم تورثيني من ظفار وعُمان وزنجبار
عقودَ عرائسها
المطعَّمة باللؤلؤ والدمع والمرجان،
لكنكِ
أعطيتني جيدًا
يصعد فوق المقصلة
ويرفض الشنق
بألويـة الأرواح التي تموت في اليوم سبع مرات.
ولم تورثيني
برقعًا موشّى لوجهي،
لكنكِ
أعطيتني حدَّة الصقور
في عيون فتياتها،
تلمع كالخناجر
في أحزمة رجالنا.
ولم تورثيني
أرضًا
تتسع لغرس نخلة واحدة،
لكنكِ
ورَّثتني
الثمرة الأولى للهلال الخصيب:
رحمي.
وتركتِني
أنام مع أطفال حارتنا جميعًا
كي يلد وجعي
متمرّدين جددًا.
كنتُ أفتش في تركتكِ
عن بذرةٍ
من جنات عدن
لأغرسها في قلبي
الذي هجرته الفصول.
لكنني
وجدتُ سيفًا بلا غمد،
منقوشًا على نصله
اسمُ طفلٍ منذور.
فتفتحت
كلُّ مسامي،
وكلُّ شقٍّ فيَّ،
أغمادًا دافئةً له.
غمدته في مهجتي
فلم يسعه الجدار.
غمدته في رئتي
فلم تسعه النافذة.
Fawziyya Abu Khalid (Arapça: فوزية أبو خالد), 1955 yılında Suudi Arabistan’ın Riyad kentinde doğan şair, yazar, sosyolog ve akademisyendir. On bir çocuklu varlıklı bir Bedevi ailede büyüyen Abu Khalid’in edebî ve düşünsel gelişiminde annesi Şerifâ Nur el-Haşimi’nin önemli bir etkisi olmuştur. Mekke kökenli olan annesi, Hicaz bölgesinde kadınların eğitim hakkı ve kamusal yaşama katılımı konusunda savunuculuk yapmış; bu yaklaşım, Abu Khalid’i henüz genç yaşlarda yazmaya ve kendisini ifade etmeye teşvik etmiştir. Kadınların eğitim olanaklarının son derece sınırlı olduğu bir dönemde, Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde sosyoloji lisansını, ardından Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Lewis and Clark College’da yüksek lisansını tamamlamış, daha sonra sosyoloji alanında doktorasını alarak Kral Suud Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmıştır.
Abu Khalid, Suudi Arabistan’da modern kadın şiirinin öncü isimlerinden biri olarak kabul edilir. Edebiyat dünyasına 1975 yılında yayımlanan ilk şiir kitabı İlâ Metâ Yakhtatifûnaki Laylat al-‘Urs? (Düğün Gecenizde Sizi Ne Zamana Kadar Kaçıracaklar?) ile güçlü bir giriş yapmış; bu eser, hem içerdiği yenilikçi düzyazı şiir anlayışı hem de kadın deneyimini merkezine alan diliyle dikkat çekmiştir. Daha sonra yayımladığı Arap Sessizliğinin Tarihinde Gizli Okumalar (1985) ve Serap Suyu (1995) adlı şiir kitaplarıyla edebî üretimini sürdürmüş; çocuk kitapları ve sosyoloji alanında çeşitli denemeler de kaleme almıştır.
Şiirlerinde serbest biçimi benimseyen Abu Khalid, Arap Yarımadası’nın coğrafyasını, kültürel hafızasını ve İslami sembollerini çağdaş bir anlatımla buluşturur. Vahalar, Zemzem suyu, hurma ağacı ve Bereketli Hilal gibi imgeler aracılığıyla Arap kimliğine güçlü göndermelerde bulunurken; kadın bedeni, annelik, özgürlük, hafıza ve siyasal baskı gibi temaları da şiirinin merkezine yerleştirir. En çok bilinen şiirlerinden “Annenin Mirası”, kadın bedenini yalnızca biyolojik bir varlık olarak değil, direnişin, belleğin ve kuşaklar arası aktarımın taşıyıcısı olarak ele alması bakımından çağdaş Arap şiirinin önemli metinlerinden biri kabul edilir.
Eserlerinde kadınların eğitim hakkını, toplumsal özgürlüğünü ve siyasal görünürlüğünü savunan Abu Khalid, Suudi Arabistan’daki muhafazakâr çevrelerin ve resmî sansürün hedefi olmuştur. Kadınların kendi sesleriyle yazmalarının hoş karşılanmadığı bir dönemde şiirlerinde doğrudan kendi sesini kullanması ve kadın bedenini açık biçimde işlemesi nedeniyle eleştirilere maruz kalmış, bazı eserlerinin yasaklanması yönünde girişimler olmuştur. Buna karşın edebî üretimini sürdürmüş, kadın hakları konusunda kamuoyunda aktif bir figür olarak öne çıkmış ve özellikle kadınların araba kullanma ve siyasal yaşama katılma haklarını destekleyen açıklamalarıyla tanınmıştır. Günümüzde Fawziyya Abu Khalid, yalnızca Suudi Arabistan’ın değil, çağdaş Arap edebiyatının da en etkili kadın şairleri arasında gösterilmektedir.