“Kimi sinemacılara göre, bir kilit deliğinin arkasına gizlenmiş olan kamera (alıcı), kaydedebildiği kadarını kaydeden geveze bir gözdür. Bize göreyse (buradaki ‘biz’ giderek ‘ben’ kılınacaktır), kamera bir bakıştır ya da bir bakış olmalıdır, olmaya çalışmalıdır.”
Ait’siz Kimlik Kitabı’yla Türkçenin ses yapısını şiire dönüştüren Mustafa Irgat’ın sanatlar arasındaki akademik duvarları yıkan sinema yazıları, İzzet Yasar’ın deyişiyle, bir filme bakmak ile bir şiire bakmak arasında fark olmadığını belgeler. Irgat’ın tavizsiz dili, Duhuldeki Deney’i klasik bir film eleştirisinden çıkarıp ritmik, manifestomsu deneysel metinlere dönüştürüyor.
Mustafa Irgat’ın Yeni Sinema, Defter, Nokta ve Özgür Gündem’de 1969-1992 yılları arasında yayımlanan ve önceki iki baskıda yer alan yazılarına ek olarak, Genç Sinema dergisine yazdığı 1968 tarihli iki yazısı da Duhuldeki Deney’in bu yeni baskısında okurla buluşuyor.
Arthur Penn’in ahlaki geriliminden Pasolini’nin çelişkilerle beslenen politik vasiyetine, Yılmaz Güney’in kameraya attığı doğrudan bakıştan Bertolucci’nin et rengi klostrofobisine kadar uzanan bu yazılar; sinemayı sadece izlenen bir seyir değil, dille ve hakikatle yüzleşilen bir “içeri girme” eylemi olarak deneyimlemek isteyenler için.
“Film bitti. Bitmesi gerekirdi. Sorgu başlar.”
