Iryna Shuvalova – Konuşma

говоріння тепер відбувається
навпомацки
як збирання ягід поночі
коли контури саду тануть
контури пітьми виразнішають

в говорінні тепер лишилося
мало запалу мало відваги
воно важке як ночви з водою
що вихлюпується на ноги
несена з хати під кущ

говоріння тепер коливання
невидимого гілля невидимих дерев
спотикання      об корені світу
вузлуваті незугарні
скімління      в імлі в землі
звіра в норі      безсоння

говоріння     відривання
першої пелюстки вітру
й останньої пелюстки вітру
коливання     завіси тіла
між світом і світлом
калатання     безʼязикого дзвону
ходіння     межею в ожиновій порі

в дірі між зірок
плетіння      доріг

Iryna Shuvalova, Ukraynalı bir şair, çevirmen ve akademisyendir. ABD’deki Dartmouth College’dan Karşılaştırmalı Edebiyat alanında yüksek lisans (2014, Fulbright bursiyeri) ve Cambridge Üniversitesi’nden Slav Dilleri alanında doktora (2020, Gates Cambridge bursiyeri) derecelerine sahiptir.

Şiir ve Kitapları 2026 yılı itibarıyla Ukraynaca beş şiir kitabı kaleme alan Shuvalova’nın öne çıkan eserleri ve başarıları şunlardır:

• “son şarkılar” (кінечні пісні, 2024): Ostap Slyvynsky tarafından “geleceğin klasiği” olarak nitelendirildi. Vitaly Chernetsky ise şairi “çağdaş Ukrayna şiirinin yıldızlarından biri” olarak tanımladı.

• “taş bahçesi ormanları” (каміньсадліс) (Lviv: Eski Aslan Yayınevi, 2020): Litakcent Edebiyat Ödülü tarafından yılın şiir kitabı seçildi ve Lviv UNESCO Edebiyat Şehri Kitap Ödülü Özel Ödülü’nü aldı.

• “Bu Dili Konuşmuyorum” (Я не знаю цієї мови, 2026): Kiev’deki Safran yayınevi tarafından yayımlanması planlanan bu eser, Çin’de yaşayan Ukraynalı görsel sanatçı Julia Tveritina ile ortak bir proje olarak hazırlandı.

Eserleri otuz iki dile çevrilen şairin farklı ülkelerde yayımlanan başlıca kitapları:

• İngilizce: Pray to the Empty Wells (Lost Horse Press, 2019) – The Observer tarafından “bir vahiy” olarak nitelendirildi. (Yeni koleksiyon: 2027)

• Lehçe: Niewyrażalne (Krasnogruda: Dwór Miłosza, 2023)

• Norveççe: Ingen planer om å bli (Aschehoug, 2025) – Ordknappen Ödülü’ne (2026) layık görüldü.

• İtalyanca: Canzoni alla fine (Interlinea, 2025)

• İsveççe: Slutsånger (20TAL Bok, 2026)

• Gelecek Projeler: 2027’de İspanyolca kitabı; ayrıca Almanca ve Belarusça çevirileri hazırlanmaktadır.

Eserleri Literary Hub, Modern Poetry in Translation ve Words Without Borders gibi prestijli platformlarda yayımlanmıştır.

Çevirmenlik ve Editörlük Çalışmaları Shuvalova, modern ve çağdaş Ukrayna şiirini İngilizce konuşan dünyaya tanıtan ödüllü bir çevirmendir.

• Çeviri Başarıları: 2012 Joseph Brodsky/Stephen Spender Ödülü’nde ikincilik kazandı. 2024’te Ostap Slyvynsky’nin Kış Kralı adlı eserinin çevirisiyle (Vitaly Chernetsky ile birlikte) ABD Ulusal Çeviri Ödülü’ne aday gösterildi ve AAUS Çeviri Ödülü’nü kazandı.

• İngilizceye Çevirdiği Şairler: Mykola Bazhan, Pavlo Fylypovych, Iurii Klen, Mykola Vinhranovsky ve Mykola Zerov.

• Ukraynacaya Çevirdiği Eserler: Ted Hughes, Louise Glück ve Alice Oswald’ın şiirleri ile Yann Martel’in Pi’nin Hayatı (2016) romanı.

• Editörlük ve Kültürel Projeler:

  • 2009’da Ukrayna’nın ilk queer edebiyat antolojisi Sodom’un 120 Sayfasının eş editörlüğünü yaptı.

  • 2024-2025 yıllarında Hong Kong merkezli 24 Saat Şiir (诗歌24小时) maratonunun Ukrayna bölümünün küratörlüğünü yürüterek 19 Ukraynalı şairin sesini Çince konuşulan dünyaya duyurdu.

  • 2025’te Ukrayna’nın ilk queer şiir yarışması olan *hol[o]sni!*nin kurucu ortakları arasında yer aldı.

Ödüller, Üyelikler ve Jüri Görevleri Smoloskyp Edebiyat Yarışması (Birincilik), Oles Honchar ve Blahovist ödüllerinin sahibidir.

• Kurumsal Rolleri: 2020’den beri PEN Ukrayna üyesidir; 2017’de İngilizce PEN’e uzman olarak destek vermiştir. Ukrayna Kültür Vakfı edebiyat uzmanlığı yapmıştır.

• Jüri Üyelikleri: Cyclop video şiir yarışması, AAUS Çeviri Ödülü ve Nansen Ukrayna Destek Programı burs seçim kurulunda görev almıştır.

• Eğitmenlik: LitOsvita (Ukrayna) ve Arvon Vakfı’nda (İngiltere) yaratıcı yazarlık ve çeviri dersleri vermiştir.

• Konferans ve Rezidanslar: Hawthornden Kalesi (İskoçya, 2015), CEAC (Çin, 2024) ve LCB (Almanya, 2025) yazarlık programlarına katılmıştır. Stockholm (2023), Oslo (2024), Stuttgart (2025), Vilnius (2025), Lillehammer (2026) festival programlarında yer almış; 2026 Göteborg Kitap Fuarı’nda Ukrayna’yı temsil etmiştir.

Akademik Geçmişi ve Kişisel Yaşamı Aslen Kievli olan Shuvalova, son on yıldır Ukrayna, Yunanistan, İngiltere, ABD, Çin ve Norveç’te yaşamıştır. Çalışmaları Doğu Avrupa’da kültür ve siyasetin kesişimine odaklanır. Cambridge Üniversitesi’ndeki doktorasında Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığının ilk aşamalarını popüler müzik merceğinden incelemiştir.

Cambridge ve Oslo üniversitelerinde Ukrayna dili, kültürü ve siyaseti üzerine dersler veren Shuvalova, günümüzde yaşamını Avrupa ve Doğu Asya arasında sürdürmekte ve uluslararası platformlarda Ukrayna kültürünü tanıtmaya devam etmektedir.